Pazar, Kasım 29, 2020
Ana Sayfa Bilgezone Üstel Büyüme Yanılgısı

Üstel Büyüme Yanılgısı

Okuma Süresi: 2 Dakika

Üstel büyüme yanılgısını anlamaya çalışırken, kendimize şu soruları sormak bu artış işlevini ve üstünlük durumunu daha iyi kavramamıza neden olur. Sezgilerimiz bize ne kadar yardımcı oluyor? Aldığımız kararlarda bize sağlayacağı fayda gerçekten en iyisi mi? Yoksa seçenekler arasında daha farklı kararlar mı vermeliyiz? Böyle bir büyüme mi, yoksa doğrusal artış mı daha kazançlı? Ya da hangisi daha verimli? Hangisi zaman ve miktar bakımından daha üstün bir güç sağlar?

Bu sorularla birlikte üstel büyüme nedir? Gelin kısaca özetleyelim. Üstel büyüme (Exponential growth) azalmayı da kapsamak üzere bir matematik işlevinin büyüme ve artma hızının, o andaki işlevin sahip olduğu değerle uygunluk bütünlüğü olması durumunda gözlenen büyümedir. Bu kavram geometrik büyüme ya da geometrik azalma söylemleriyle de adlandırılmaktadır. Kavram Malthus büyüme modeli olarak da bilinmektedir. Bir nevi “artarak artan” sürecini ifade eder.

Sezgiler ve Beynimiz

Sezgilerle hareket eden beynimiz bunun bir yanılgı olmasının ya da olmamasının arasındaki karar vericidir. Tek başına sezgilerle hareket eden bir birey fayda ve zarar arasındaki ayrımı tam anlamıyla ortaya koyamama durumu ile karşı karşıya kalabilir. Bir miktarın zaman içinde artmasının spesifik yolunu tam olarak algılayamayan beyin, sezgiler yoluyla bu sürece kendi menfaati doğrultusunda bir karar verme çabası içine girer. Zaman içindeki değişkenler, fayda ve zarar ilişkisi gibi kavramları hızlıca analiz eden beyin, sezgiler yoluyla bazı çıkarımlarda bulunur ve karar verir. Sezgilerimiz bizi nasıl bir yanılgıya düşürebilir?

Üstel Büyüme ve Sezgisel Yanılgı

Doğrusal artışı sezgisel olarak algılayabiliyoruz. Ama yukarı doğru bir yükseliş ve yüzdesel artış söz konusu olduğunda birçoğumuz doğru çıkarımlarda bulunamıyoruz. Üst bir artış ve büyümek ilk başta bize zayıf bir kazançmış gibi geliyor. Bu gerçekten böyle mi? Üstel büyüme bizi yanıltıyor mu? Öyleyse kalem ve kağıt kullanmadan sadece şunu düşünelim: 30 gün boyunca her gün 1.000 TL mi kazanmak istersiniz, yoksa önünüzdeki 30 günde birinci gün 1 TL, ikinci gün 2 TL, üçüncü gün 4 ve beşinci gün 8 TL şeklinde devam eden ve her gün bir önceki günün iki katı kazanmak mı istersiniz?

İlk Bakışta Herşey Yolunda Mı?

İlk bakışta günde 1.000 TL gayet güzel görünüyor. Oysa her gün 1.000 TL kazanmak isterim diyenler 30 günde 30.000 TL, diğerini seçenler 30 günde 10 Milyon TL`nin üzerinde kazanır. İşte üstel büyüme algısı, ilk karar vereceğimiz anda bize doğrusal artışın daha kazançlı olacağını söyleyerek yanılgıya uğratıyor. Fakat üstel büyümeyi seçmek çok daha fazla kazanç ve fayda sağlıyor.

Üstel kavramı matematikte ve diğer alanlarda azalan fonksiyon, artan fonksiyon, iktisat, biyoloji ve davranış biliminde de kullanılır.

Sonuç olarak artışa yönelik bir karar vermemiz gerektiğinde sezgilerinize çok fazla güvenmeyin ve üstel olan büyüme yanılgısına düşmeyin!

Kaynaklar:

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cstel_b%C3%BCy%C3%BCme

https://en.wikipedia.org/wiki/Exponential_growth

Ringelmann Etkisi nedir?

Önceki İçerikRİNGELMANN ETKİSİ
Sonraki İçerikBir Çocuğun Hayal Gücü

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Most Popular

MENTAL BARİYER KALIPLARI

Mental bariyer nedir? Zihinsel engelleri aşmak kolay mı? Kendimize empoze ettiğimiz ve davranışlarımızı sınırlayan engelleri nasıl yıkarız? Bu soruların cevapları aslında birçoğumuzun yaşadığı, hayatımızda...

Bilge Olmanın İçsel Dünyası

Bilge sözcüğünün terimsel anlamı ve bilgelik olgusunun tanımına bir bakalım mı? Bilgezone olarak konumuz Bilge ve Bilgelik. Bilge ve Bilgelik Nedir? Bilge nedir? Bilge ne anlama...

UTANGAÇLIK DUYGUSUNUN KONTROLÜ

İnsanların bazıları neden utangaç olur? Utangaçlık nasıl bir davranış biçimidir? Gelin utangaçlık nedir? (Shyness) sorularının cevaplarına ve utangaçlığın bilimsel özelliklerine bir bakalım. Utangaçlık, bazı...

Stockholm Sendromu: Katiline Aşık Olmanın Adı

Stockholm sendromu nedir? Stockholm sendromu, rehin tutulan birinin kendisini rehin alan kişi ile yaşadığı diyalog sürecinde ona karşı oluşan duygusal empati ve sempati halidir....

Recent Comments

error: İçerik kopyalanamaz!