Pazar, Mayıs 16, 2021
Ana SayfaPsikolojiGaslighting: Gücün Kötüye Kullanımı

Gaslighting: Gücün Kötüye Kullanımı

Okuma Süresi: 3 Dakika

Gaslighting nedir? Gaz lambası tekniği(ışığı) anlamına gelen bu terim bir psikolojik taciz ve manipülasyon yöntemi olarak adlandırılır. Gasligthing ne demek? ve insanlarda nasıl bir psikolojik etki bırakmaktadır? Terimin psikoloji ile bağlantısı nereden geliyor? Bu soruların cevaplarını detayları ile ele alalım.

Yaşamınızdaki zararlı kişiler sizi çaktırmadan istismar ediyor, sizden faydalanıyor ve sizi doğru düşüncelerden alıkoyuyor olabilir. Bir sanrı hali yaşatıp bu sanrının içinde kaybolmanızı ve iplerin kendi elinde olduğunu size inandırmaya çalışıyor olabilir. Gizliden gizliye Bilişsel şüphe tohumları serpiştirerek dizginleri elinde tutmaya çalışan insanlar olabilir.

Işıklar gerçekten yavaş yavaş sönüyor mu? Yoksa zihnimizde bir sorun mu var?

Şüphe Uyandırma

Gaslighting kavramı gaz lambası, ışığı (Gas light) 1938 yılında sergilenmiş bir oyundan gelmektedir. Erkek oyuncu eşine psikolojik bir manipülasyon ile onun deli olduğunu ikna etmeye çalışmaktadır. Gaz lambasını zamanla kısarak eşinin aslında gaz lambasının ışığının azalmadığını ikna çabasını ifade eder. Kadın bu duruma inanır ve gaz lambası manipülasyonu ile ortaya gasligting sendromu adlı bir psikolojik davranış biçimi çıkar.

Gaslighting nedir? sorusunu cevaplamaya devam edelim. Kişinin kendi algısını, hafızasını, düşüncesini sorgulamaya iten kötü bir yönlendirme biçimidir. Kalıcı bir inkar, şüphe uyandırma, yalan ve çelişkilerle artarak devam eden baskılama süreçleri ile insanlarda tersine bir algısal durum oluşur. Fark edilmesi mağdur tarafından güçtür. Bu nedenle kurban, kendine böyle bir davranış sergilendiğini fark edemez, anlayamaz ve karşı tarafa inanmaya başlar.

Esas olarak gaslighting yönteminin amacı; gerçekleşmiş olan bir olayın ikinci defa düşünülmesine zorlayarak, küçümsenen duyguların normal mi yoksa anormal mi tepki verip vermediğinin öğrenilme biçimidir. Kurbanın zihnine sahte anılar yerleştirmek istenir.

Gaslighting nasıl uygulanır? Bu durum üç aşamalı bir manipüle etme süreci oluşturur.

İdeal Birey Evresi

İlişkilerde dominant olan birey karşı tarafın algısında onun ideal bir birey olduğu izlenimi yaratır. Baskın olan taraf karşı tarafın ideal bir birey olduğunu gösterip manipüle ederek, kendisini karşı tarafa hayran olmuş gibi gösterir. Böylelikle bu aşamada gaslighting belirtileri sürecine başlar. Aynı zamanda diğer bireyde de öteki tarafa karşı yoğun bir hayranlık oluşur. Bu durum aynı zamanda bir Stockholm endromu evresidir.

Değersizleştirme Evresi

Değersizleştirme aşamasında hayran olunan bireyin değersiz, işe yaramaz bir birey olduğu algısı yaratılmaya çalışılır. Bu aşama gaslighting etkisi sürecinin en zor kısmıdır. Birey kendisini hiçbir işe yaramayan, hiçbir şeyi beceremeyen, değersiz, sorunlu ve ideal olmayan bir birey olarak görür. Daha doğrusu bu algılar baskın olan kişi tarafından manipüle edilerek zayıf tarafın böyle bir düşünceye kapılması sağlanır. İlişkilerin başında çok güzel, mutlu bir süreç yaşarken birden değersiz, anlamsız bir hayata adım atmak gibi birey kendini boşlukta hisseder. Kendine güveni azalır ve mutsuzluğu artar. Tıpkı ideal erkeğini bulduğunu düşünen bir kadının sonrasında hiç de öyle olmadığını görmesi gibi. Her şey en başta çok güzel ve mutlu giderken birden o güzel rüyanın kabusa dönüşmesi gibi bir durum yaşanır.

Gözden Çıkarma Evresi

Gözden çıkarma evresi tıpkı bir beyaz kağıda güzel bir şiir yazıp, sonrasında onu buruşturup çöp kutusuna atmak gibi olan bir gaslighting aşamasıdır. Bu aslında gaslaghting sürecinin son aşamasıdır. Baskın olan taraf zayıf olan tarafı gözden çıkarıp onu terk eder. Baskın taraf başka arayışlar içine girer. Bu aşamada kurbanlar çoğu zaman kendilerini karşı taraftan özür dilerken bulur. Terk edilmek istemezler. Neredeyse hayata küserler. Bu aşama ile birlikte kurban uzunca bir süre kendini kötü hisseder ve kendini toparlama aşaması uzun bir zaman alır.

Gaslighting – Işıklar Sönerken

“Işıklar sönerken” aslında gasligting belirtileri ve sürecini işleyen 1944 yapımı bir filmdir. Böylelikle terim daha çok kullanılmaya başlandı. Bu manipülatif yöntem narsist bireylerin daha çok kullandığı bir yöntem olmuştur. Kurbanlarında yeniden bir psikolojik algı yaratıp düşüncelerine yön verme durumu ile kurbanlarının düşüncelerini biçimlemeye çalışırlar. Onların hafızalarına olumsuz bilgiler sokmaya çalışırlar. Tıpkı bir kendini gerçekleştiren kehanet ya da beklenti etkisi gibi kurban karşı tarafın düşüncelerini doğrulamaya başlar. Aslında olmayan bir şeyin olduğuna inanmaya başlar. Kurban kendisine karşı tarafın gözüyle bakmaya başlar. “O beni öyle görüyorsa demek ki ben gerçekten öyleyim.” demeye başlar.

Gaslighting örnekleri bize şunu gösterir ki; bu durum aslında sevginin olmadığı, çıkar ilişkilerinin olduğu, şiddet eğilimli ilişkilerde her zaman olabilecek kötü bir durumdur. Kişilik bozukluğu olan bireyler çoğu kez partnerini bu davranışla istismar etme eğilimi gösterir. Genellikle bilerek, isteyerek ve sonuçlarını ön görerek yapılan bu kötü davranışın karşı tarafta uyandırdığı algı oldukça olumsuzdur. Bir delilik, geri zekalılık, büyük bir güvensizlik hali yaşanmasına neden olur. Karşı tarafın deli olduğunu göstermeye çalışmak, ona hiç olmamış bir şeyi olmuş gibi inandırmaya çalışmak bireylerde ciddi bir öz güven eksikliği yaratır.

Sonuç Olarak

Hala dilimizde tam manası ile karşılığı olmayan gaslighting teriminin insan ilişkilerinde sıkça karşılaşılan bir durum olduğu görülmektedir. Eşit davranılmayan ortamlarda üstün bireylerin zayıf olana karşı uyguladığı bu davranışın sonucunda, psikolojik şiddet insan sağlığını oldukça etkiler. Akıl sağlığını korumak için bu tür durumlar ve bireylerden uzak durmak gerekir.

Sağlıklı ve keyifli bir gün dileriz.

Kaynaklar:

1234

bilgezonehttps://bilgezone.com
Bilim, kişisel gelişim, eğitim başta olmak üzere birçok özgün içeriğe sahip Bilgezone, "Türkiye`nin bilge sitesi" sloganı ile yayın hayatına başlamıştır. Bunun için asıl amacımız kaliteli ve faydalı içerik oluşturarak okuyucularımıza katkı sunmaktır. Saygı ve sevgiler...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

- Advertisment -

Most Popular

error: İçerik kopyalanamaz!