Salı, Aralık 1, 2020
Ana Sayfa Davranış Bilimi CORONA VE İSTİFÇİLİK DAVRANIŞLARI

CORONA VE İSTİFÇİLİK DAVRANIŞLARI

Okuma Süresi: 4 Dakika

İstifçilik nedir? Nesneleri, objeleri, eşyaları ihtiyaç olmamasına rağmen biriktirme, istif etme, stoklama davranışına istifçilik denir. Aynı zamanda bu eşyaları saklama ve biriktirme ihtiyacı hissedilmesinden dolayı onlardan ayrılamama durumudur. Bunun yanı sıra istif, üst üste koyma, herhangi bir şeyi düzenli bir hale koyup çoklu olarak hizalama olarak da ifade edilir.

Bu eşyaların, nesnelerin ya da herhangi bir nedeni olmadan biriktirilen şeylerden ayrılma düşüncesi kişiyi depresyona sokabilir. İstifçilik davranışına Kompulsif Biriktirme Hastalığı (Dispozofobi) denir. İstifçilik sendromu, mal biriktirme hastalığı, eşya biriktirme hastalığı, biriktirme takıntısı gibi tabirler istifçilik olarak kullanılmaktadır. İleri düzeyde psikolojik davranış problemi olarak her şeyi biriktirme hastalığı da olarak tanımlanmaktadır. Bir kişinin istifçi olarak düşünülmesi için o kişinin yararlı yararsız ne varsa tüm eşyaları elinde tutması ve atmaması şeklinde düşünülebilir. Ayrıca kişi çok yoğun bir dürtü ile o eşyaları kaybetmeme dürtüsüne sahip olmalıdır. Biriktirilen eşyaların ortadan kaybolacak olması, yok olacak olması kişiyi panik haline sokar. Psikolojik bir eşya biriktirme hastalığı olan “İstifçilikbazı tedavi yöntemleri ile ortadan kalkmaktadır.

Corona Günlerinde Eşya Stoklamak

Dünya genelinde yaşanan salgın nedeni ile eşya stoklamak gözle görülür bir şekilde arttı. Bu durum istifçilik olarak algılanabilir mi? Yoksa daha farklı bir davranış mı? Bunu günümüz teknolojilerinden kaynaklı farklı alışveriş alışkanlıklarına evrilen satınalma davranışları ile ele alacağız.

Günümüzün teknolojileri alışverişi ve tüketimi hayli çok desteklerken satın alınan ürünlerin ne kadarı ihtiyacı karşılıyor? Satın almayı tetikleyen nedenler nedir? Ya da bunların ne kadarı insanların isteklerini karşılıyor? Bir de salgın ile beraber ortaya çıkan “istifçilikkavramını düşünürsek tüketim denilen şey ihtiyaç ve isteklerin çok daha fazlası ile üzerine çıkıyor. Tabi bazılarımız buna “İstiflemek” yerine “İhtiyatlılık” söylemini kullanıyor. Tükenmeyen tek şeyin tüketimin kendisi olduğu mottosu ile yola çıkarak, salgında tüketim davranışlarının nasıl şekillendiğine bir bakalım.

Rekabet Piyasası

Günümüzde birçok ürün dünya genelinde milyonlarca tüketici tarafından alınıyor. Bunlar temizlik malzemelerinden giyime, gıdadan bakım ürünlerine, elektronik ürünlerden mobilyaya kadar geniş bir yelpaze içerisinde insanların beğenisine sunuluyor.Bunlar içerisinde indirimli ürünler, reklamlar, farklı kampanyalar ve birçok değişik pazarlama taktikleri ile markalar birbirlerine üstün gelebilmek için sanki savaşıyor. Birçok dijital platformdaki mağazalar aracılığı ile tüketiciler cep telefonlarından yalnızca birkaç tuşa basarak anında herhangi bir ürünün fiyatının karşılaştırmasını yapabiliyor. Stoklara ilave edilen yeni ürün girişi ve birçok indirimden anında haber alabiliyorlar. Yani günümüzde adeta her bir ürün rekabet piyasasında alıcısını bekliyor.

Para Harcamak

Alıcı ve satıcıların var olduğu tüketilen ürünlerin benzer olduğu ve bu ürünlere dair bütün bilgilerin anında müşteriler tarafından ulaşılabilir durumda olduğu seçenekler artık e-ticaret alanlarında herkesin kullandığı basit bir yöntem haline geldi. İmkanların bu kadar olduğu bir ticaret alanında satın alma davranışları da artarak devam ediyor.Bununla beraber,kredi kartı kullanımı da alışverişlerde satın alma davranışlarını etkiliyor. Bazı çalışmalar gösteriyor ki fiziki para ile alışveriş yapmak kart ile alışveriş yapmaya göre insanlara daha çok acı veriyor. Başka bir deyişle şöyle söylenebilir ki; alışveriş ödemeleri kart ile yapıldığında cepten çıkan para hissedilmiyor, böylelikle bu his olmadığı için de acı hissedilmiyor. Acı hissi olmayınca da alışveriş için insanlar harcadıkça harcıyor. Bir türlü önünü alamadıkları oluyor.

İstifleyerek İhtiyatlı Davranmak

Bazen esasında ihtiyacımızın olmadığı ve herhangi bir isteğimizi karşılamayan eşyaları satın aldığımız olur. Bu davranış modeli aslında gelecekte herhangi bir gün satın aldığımız o şeye mutlaka ihtiyacımızın olacağını düşündüğümüz içindir. İstifleyerek ihtiyatlı davranmak… İhtiyacın olmadığı herhangi bir ürünün satın alındığı durumlar bilmeden eşya yığınına yol açar ve bu eşyalar bir süre sonra gerçekten de ağır bir yük haline gelir. Eğer böyle bir satın alma davranışı sergiliyorsanız bunu erkenden farkına varmanız halinde, bu durum gereksiz alışveriş yapma ve para harcama davranışını ortadan kaldıracaktır. İhtiyaç fazlası eşyaların satın alınması tasarrufu engeller. Bireyin aile hayatını ve sosyal hayatını olumsuz etkiler. Kişinin fiziksel sağlığını etkilemesinin  yanı sıra sahip olduğu parayı rasyonel olarak harcamasının da önüne geçer.

İhtiyaç, İstek ve İstifçilik

Peki satın alınan bir ürünün ihtiyaç, istek ve istifçilik olup olmadığı nasıl anlaşılır? Mesela gıda ürünleri, örnek olarak bir kutu salça bir ihtiyaçtır. Peki kaç kutu salça ihtiyaç olarak görülürken, kaçıncı kutudan sonrası istifçilik olarak değerlendirilir? 2019 yılının sonuna ortaya çıkan Covid-19 dünyanın birçok ülkesinde benzer görüntülerin ortaya çıkmasına neden oldu. Marketlerin rafları boşaldı, her üründen paketlerce satın alındı. Market arabaları satın alınan birçok ürünle dolup taştı. Bu panik havası ile ortaya çıkan istifleme davranışı şunu gösteriyor ki, insanlar hayati tehlike, kaygı ve bilinmezlik hissettiklerinde gereksizce bir çok eşya satın alıyor. Bu panik havasının gereksizce tüketimi artırdığı gözle görülüyor. Mesela buna benzer panik havası davranışları finans piyasalarında da var. Risk ve belirsizlikler finans piyasalarında ani dalgalanmalara neden oluyor.

Koleksiyon Yapmak

Herkes aslında hayatının bir döneminde bazı şeyleri biriktiriyor. Bazı eşyaların koleksiyonerliğini yapmak, çizgi roman, tesbih, kartpostal, takı, oyuncak, pul ve daha birçok eşyanın koleksiyonu yapılıyor. Bu davranışlar istifçilik olarak tanımlanmaz. Bir objenin koleksiyonunu yapmak daha çok sanatsal ve kültürel bir faaliyet olarak tanımlanır. Aynı zamanda biriktirme, koleksiyon yapma ve saklama faaliyetleri bir anlam ve değer ifade eder. Bu sanatsal birikim davranışlarının dışında yaşadığımız yerde adım atacak yer kalmayacak şekilde eşya biriktirmek, nefes bile alınamayacak kadar pis kokular içindeki eşyalar arasında yaşamak, işe yaramayan eşya yığınları ile yaşamak bir şeylerin yanlış gittiğini açıkça gözler önüne serer nitelikte. Bu durumun istenmeyen bir davranış olduğunu zaten herkes onaylayacaktır. Ama normal zamanda oldukça az insanda görülen istifleme rahatsızlığı, salgın nedeni ile birçok insanda takıntı haline dönüşme ihtimalini ortaya çıkarıyor.

Yaşanan Kaygılar

Kıtlık kaygısı, yaşam savaşı, hayati ihtiyaçlar Covid-19 nedeni ile birçok ülkede tanık olunan satınalma davranışlarında istifçilik, koleksiyonerlik ya da ihtiyatlı olma davranışları arasındaki farkın ayırt edilmesini açıkça gösteriyor zaten. Bu davranış aslında panik hali ile hayatta kalma içgüdüsünün insanları yönlendirme ve yönetme davranışıdır. Hayatın devamı amacı ile satın almak ve bu alınan eşyaları istiflemek, geleceğin bilinmezliği sonucunda ortaya çıkan bir davranıştır. Çünkü insanlar şuan için aldıkları eşyalara ihtiyaç duymasa da, yaşamını sürdürdüğü diğer günler için ihtiyaç olabilecek ürünleri fazlası ile satın alıyor. Coronavirüs`ün yol açtığı salgının günlük tüketim ve satınalma alışkanlıklarında kalıcı bir etki bırakıp bırakmayacağını hep birlikte göreceğiz.

Kaynaklar:

1234

Tüketim Çılgınlığı adlı yazımızı da okuyabilirsiniz. Keyifli ve sağlıklı günler dileriz.

bilgezonehttps://bilgezone.com
Bilim, kişisel gelişim, eğitim başta olmak üzere birçok özgün içeriğe sahip Bilgezone, "Türkiye`nin bilge sitesi" sloganı ile yayın hayatına başlamıştır. Bunun için asıl amacımız kaliteli ve faydalı içerik oluşturarak okuyucularımıza katkı sunmaktır. Saygı ve sevgiler...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Most Popular

MENTAL BARİYER KALIPLARI

Mental bariyer nedir? Zihinsel engelleri aşmak kolay mı? Kendimize empoze ettiğimiz ve davranışlarımızı sınırlayan engelleri nasıl yıkarız? Bu soruların cevapları aslında birçoğumuzun yaşadığı, hayatımızda...

Bilge Olmanın İçsel Dünyası

Bilge sözcüğünün terimsel anlamı ve bilgelik olgusunun tanımına bir bakalım mı? Bilgezone olarak konumuz Bilge ve Bilgelik. Bilge ve Bilgelik Nedir? Bilge nedir? Bilge ne anlama...

UTANGAÇLIK DUYGUSUNUN KONTROLÜ

İnsanların bazıları neden utangaç olur? Utangaçlık nasıl bir davranış biçimidir? Gelin utangaçlık nedir? (Shyness) sorularının cevaplarına ve utangaçlığın bilimsel özelliklerine bir bakalım. Utangaçlık, bazı...

Stockholm Sendromu: Katiline Aşık Olmanın Adı

Stockholm sendromu nedir? Stockholm sendromu, rehin tutulan birinin kendisini rehin alan kişi ile yaşadığı diyalog sürecinde ona karşı oluşan duygusal empati ve sempati halidir....

Recent Comments

error: İçerik kopyalanamaz!